Unmasking the Maya

Ti Ba’yi Jtotik Jme’tike:

Syulesel ta Jolol ti Vo’ne Balamile.

Ali sp’ijilik li mayaetik xchi’uk ti talel batel ti skuxlejalik ta Mejiko xchi’uk Estaros Uniros.
    K’oj pasbil ta yaxal ton  
   

Ti vo’ne mayaetike, iskuyik ti stoylemal p’ijilike ja’ sbi chalbeik, Ach’ Balamil.

 
  Slok’ol yosilal maya
Slok’ol k’u x’elan yosil maya
    Le’ xa ta sjabilal vo’ob syen k’alal sk’an to ox x’ayan li kajvaltik Jesukristoe, xchi’uk li chalbeik, “Jsalvanej jkaxlanetik” ta sjabilal 1519, tzatzal ajvalil mayaetik k’u cha’al ta Palenque (Palenke), ja’ tey nakajtik te yo’ chalbeik xa Chiapas (Chyapa), Yucatan (Yukatan), Belice (Belise), Guatemala (Vatemala), Honduras (Onduras) xchi’uk El Salvador (Salvarol).  

Stalel k’u x’elan yabtelik ta Smuk’ta Nail Palenke

 

Smuk’ta Nail Palenke lavie

 

Ti k’uxi cha’i li j’abtel tey ta Xch’ul Nail Stz’ibajebik

 

 
 
  Xch’ul Nail Stz’ibajebik lavie
 
   

Ti mayaetike iyak’beik yipal tzotz k’opetik istzob sk’opik ta jay-chop yu’un ti sa’- k’ope xchi’uk ti sa’el tak’in xchi’uk sp’ijilik li ta yutil Mejikoe. Tey likem tal ta stojol ti ekelale, yu’un jal, yech noxtok k’u cha’al ti k’usitikuk lekik sbae k’u cha’al ti k’usi ta xch’unike li jmesoamerikanoetike oy bak’intik iyulik ta slumal ti anasasie taj to ta xokon maleb k’ak’al. Li ta slumal sakil viniketike xchi’uk ti ju-chop jnaklomaletik to ox ta lok’eb k’ak’al yu’un li yuk’umal Mississippi (Misisipi).

 
Ti k’u x’elan vunetik tz’ibabil tey ta Dresde
Jtz’ibajometik, j’anolajeletik, jk’el k’analetik xchi’uk jnitolajeletik, ti mayaetike iyiktaik komel smelol ti k’usi stak’ pasele xchi’uk ti tz’ibabil ta tonetike.   J-p’ej ton meltzanbil ta Yaxchilan
   

 

Ti svunike ti buy ta xak’ik ta tzakel sbiik ta tone, tey tzakal iyiktaik o ta j-moj ta ton ti k’u x’elan ta xanab li k’analetike, ti k’u x’elan buy ixanab ti skajvaltikike, xchi’uk smelol ti ch’ul ajvalil viniketik antzetike.

Smuk’ta tanal meltzanbil ali slok’ol Bolom xchi’uk Me’ Choy

 

 

    Ta svaxakibal syen jabil lavi oy xa ox li jtotik Jesukristoe, isbonik ta pak´bal na ta Bonampak, iya’ibeik lek smelol oy lekik sba sonetik, ak’ot xchi’uk ak’ob elav.  
  Bonbil pak'bal na ta Bonampak
Ach’ bonbil pak'bal na ta Bonampak
 
 

J’ak’ -'elav k’u cha’al slok’ol Bolom

Li yabtel likem ta tz’ib yu’un li Sna Jtz’ibajome, SKÓJOLKÓJOL YABTEL BOLOMETIK, ja’ xal ti ajvalil ta svaxakibal syen jabil lavi jbalamilaltike, li ajvalile ja’ sva’anoj sba li slok’ol Bolom xchi’uk li jme’tik Choy, naka ajvaliletik yu’un li Yaxchilan.   J’ak’ elav k’u cha’al Me’ Choy
  J’ak’ elav’ k’u cha’al ajvalil yu’un Bolom
Ja’ yech noxtok li ta syenal jabil yu’un ti ak’ k’ok’e ti yu’un ja’ istambeik ech’el ti chopole, ta tz’akal tey xa ik’ot ta lajel ti k’alal ital tzalatikuk yu’un slumal ti mayaetike ti ja’ i’ochik tal ti jkaxlanetike. J’ak’-' elav k’u cha’al totil j'ak'-k'ok'
     
    Ti k’alal ik’otik sujvanikuk ta tzalvanej ti jkaxlanetik ta Chyapa ta sjabilal 1528, ispojbeik yosil ti batz’i vinik antzetike, isujvanik ta xchanel sk’op ti kajvaltike Jesukristoe, ja’ ispajtzanik ta sk’elel stz’ibael vun ti mayaetike.
 
Tz’ib  vun2 tey ta Dresde
Ti mol paleetike tzotz iyak’ tzitzel ti mu xa ya’uk tz’ibajikuk ta ton ti jnaklomaletike. Le’e yu’un ja’ toj vokol ta a’yibel smelol snuk’ulal li tz’ib ta sjunul balamile; ti yu’un la ja’ yabtel ti pukuje.
 
J’ak’-' elav ta xchik’ik vunetik

Ta syenal vunetik skwenta k’analetik, ti k’u x’elan ta sna’ik kajvaltik, ti k’usi smelol ti k’usi sna’ike isokbatik.
Ich’ayesbatik ti ep tajmek smelol ti k’u x’elan kuxul chamalik ta sjalile.

 
  J’ak’-' elav  k’u cha’al maya
Batz’i jutuk nox li mayaetik ti buch’utik oy ta yo’onik stalel skuxlej ti ba’yi stot sme’ike. Ta slajel to vo’ob syen jabil ti ch’abal buch’u ta xk’opoje, yech tz’ijil, li Sna Jtz’ibajome ta xcha’-kuxes ti tz’ibe xchi’uk ti stalel skuxlej ti vo’ne stot sme’ike, ta xchabiik stalel skuxlej ti stot sme’ike yu’un ja’ skwenta ti tz’akal jch’ieletike.
 
Arrow Right
Moletik Mayaetik Lavie Talel Kuxlejal Spukel K'op
Slikebel
Oy Yan
Departmento de Antropologia
J'abteletik
Tz'ibetik
  Borde tejido