Unmasking the Maya

 

Bayel ja’wil ta sbai te bajtik ta le a’tel te mejikanoetik ta Estaros Unirose, ja’ sbabial a te k’alal awejt te lum te ja’ sbil Estaros Unirose –te batz’il winik amerikanoetike lom xbenik ta jk’axel, lom ya xk’ubik ta xchonel te bi ay yu’unike, sok ja’ ya sleik te bit’il ya stak’ sjelbe sbaik te xkuxlejalike.
Sok stzako lek sba te banti ya stak’ xp’olmajike, te sp’ijilik ta ta pokoj Mejikoe la yak’be sbaik te binti ya sna’ike sok te stalelike te ja’ jich swejt yu’unik te xkuxlejalike. K’axbel yu’unik te k’aale, te sp’olmalike sok te k’op ya’yejik te batz’il winiketike la skap sba sok xkuxlejalik te jbrinkoetike.

Slok’omba balamilal ta xuj ch’ul chan sok ta yolil Amerika, (Chapin, Ondura, El Salvador)
Ta sjunal te jmil ja’wile, te jp’olmal batz’il winiketike la sjelbe sbaik te ya xtun yu’un ta pas k’ine jich bit’il te sk’uk’umal wakamaya sok te ijk’al sot te leknax ya smeltzanik teme la sjok’iktal lok’el te anasasietike soknix te hohokametik (jojokametik) te ayik ta xjujk lum te Norteamerika.
Sk’uk’umal xmoo mut
Kaxkawel tak’in
Yaxal ton
 
 
  P’utultik nax te nen  
 
  Sjots’obil ta ijk’al ton  
  Te jalojometik ta Mejikoe sok ta xujk lum yu’un te Norteamerikae ya smeltzanik lek te banti ya stak’spasik ta spejchelpejch te nenetik. Ja’into te bitik lekik la yak’ik ta ilele tun yu’unik te ajwaliletik ta Chichen Itza, ta Yukatan. Te binti la spasik ae talniwan ta slumal te Nuevo México (Nwevo Mejikoe)   Jainto te juxe ja’ ya xtun yu’unik ta sk’a’tesel te nujkule, lla yich’ tael ta sk’inal Spiro yu’un te Oklahoma (Oklajoma) ta ya’wilal (1300-1400 D.C.) ta patil yu’un te kristo la pasel ta ijk’al ton ta Pachuca (Pachuka), ta yolil lum yu’un te Mejikoe.

 

Stzobo sba sok te p’olmalile, te sbabi winiketik ta Amerikae pajal jun yo’tan atajinik sok yixtabik te la spas ta yakanike, sok te sukbil ta tek’el ya yak’beike.


Te banti ya xtajinik ta ixtabile ja’ te ya xbajtik a te banti ya stzob sbaik ta spasel k’ine, ya xlijk ta muk’ul lum –ya xk’ot ta xch’in lumal te Copán (Kopan), Onturas, sok ta yato xk’ot sta te jojokam ta Snaketown (slumal chan) ta Phoenix (Finiks), Arizona (Arisona).
  Tajimal ta ixtabil ta Copan Slok’omba ta tajimal ta ixtabil yu'un hohokam
Tajimal ta ixtabil ta Palenke
   Tajimal ta ixtabil yu'un hohokam

 

Te komon k’ope sok te pas a’tele ta Mesoamerika tz’intz’in ajk’ ak’ot ta kuxlejalik te batz’il winiketik ta Norteamerika ta lok’i k’aal yu’un te uk’um Misisipi.
Ta ya’wilal 900 D.C., te bit’il la sta sbaik ta p’olmale, sok te benikniwan ta jk’axel, melel ja’ jich awejt xkuxlejalik a te mach’atik ayik ta Misisipie. Namej mam me’chuniletik ta lok’i k’aal yu’un te te Norteamerikae, te woodlandetik sok te cherokeetike, la snopik tz’unel te ixime, la xchajpan sbaik te bit’il lek ya yich’ik ilel ae, sok lijk spasik te banti ya spasik k’ine ta mamal te’tikil te lek cholol la spasik jichuk turtur naetike.
 
Muk’ta tek’el ton yu’un monjeetik ta Cahokia

Ja’into te lekil kuxlejale muk’ub yu’unik ta Cahokia (Kajokia), Illinois (Ilinoy), ta Virginia, West Virginia (Virginia ta Smalel K’aal), Georgia, Florida sok ta Louisiana (Luisiana) ja’to ta jo’lajunxat’ ja’wil.

 
   

Ja’ jich la yal te mach’a la sna’be swentail jtul jkaxlane, jtul batz’il winik wichita de Kansas, ta ya’wilal 1544, ya xk’opoj jtebuk ta nahuatl (nawatl), te sk’op ya’yejik te J-astekaetike.

  
    Te ya’telik ya’tik te poko naetike la snop ta sjolik te poko lumetik yu’un te Mejikoe sok te Norte Amerikae lom jal la stabeik yipal te ya stak’ sk’opon sbaik ta jakale.  
el Anterior Sba lejchel   Ta jtenxan El Próimo
Mamaletik Mayaetik Ya'tik Talel Kuxlejal Spukel K'op
Slijkibal
Ay Yan
Departmento de Antropologia
J'a'teletik
Tz'ibetik
  Borde tejido